MEVZUAT
Menüde alerjen, içerik ve kalori: ne zaman, kim için zorunlu
Alerjen bilgisi yıllardır zorunluydu ve çoğu menüde yoktu. Şimdi içerik ve kalori de geliyor; zincirler için başladı, küçük işletmeler için takvim 2027'ye uzanıyor. Birincil kaynaklarla, tarih tarih.
Son güncelleme:
İki ayrı kaynak, iki ayrı takvim
Bu konuda iki metin var. Birincisi 26 Ocak 2017 tarihli, 29960 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği: toplu tüketim yerlerine gıdanın adı, alerjen bilgisi ve alkol ile domuz kaynaklı bileşen bilgisini sunma yükümlülüğü getirdi; işletmelere 31 Aralık 2019'a kadar süre verildi.
İkincisi Tarım ve Orman Bakanlığı'nın bu yönetmeliğe bağlı Kılavuz'unda 13 Mart 2026'da yaptığı güncelleme: toplu tüketim yerlerinde sunulan gıdaların içerik bilgisi ve enerji (kalori) değerinin tüketiciye sunulmasını, işletme büyüklüğüne göre kademeli tarihlerle zorunlu kıldı.
2017 yönetmeliği: alerjen, alkol, domuz
Restoran, kafe, kantin, yemekhane gibi "toplu tüketim yerleri" yönetmelik kapsamındadır. Sunulan her gıda için adı, alerjen madde bilgisi ve varsa alkol ya da domuz kaynaklı bileşen bilgisi menü, yazı tahtası ve benzeri araçlarla misafire verilmelidir. İstanbul Sanayi Odası'nın yönetmelik özeti bunu şöyle aktarır:
Toplu tüketim yerlerinde menü, yazı tahtası vb. aracılığıyla, gıdanın adı ve alerjen madde bilgisi ile alkol ve domuz kaynaklı bileşen kullanımına ilişkin bilgilerin son tüketiciye sunulması zorunlu hale getirilmiştir.
Yönetmeliğin Ek-1'i on dört alerjen grubunu sayar: gluten içeren tahıllar, kabuklular, yumurta, balık, yer fıstığı, soya, süt, sert kabuklu meyveler, kereviz, hardal, susam, kükürt dioksit ve sülfitler, acı bakla, yumuşakçalar. Menüde her ürünün yanında bu gruplardan hangilerini içerdiği görünmelidir.
2026 kılavuzu: içerik ve kalori, kademeli
Ankara Ticaret Odası'nın Bakanlık düzenlemelerini derlediği 15 Nisan 2026 tarihli bilgi notu, 13 Mart 2026 kılavuz güncellemesini şöyle özetliyor:
Toplu tüketim yerlerinde sunulan gıdaların, içerik bilgisi ve enerji (kalori) değerlerinin tüketiciye sunulması zorunlu hale getirilmiştir. Bu bilgilerin menü, pano, broşür, dijital ekran veya karekod aracılığıyla tüketiciye sunulabileceği düzenlenmiştir. Karekod kullanılan durumlarda karekod kullanamayan tüketicilere bilginin ayrıca sağlanacağına dair bilgilendirme yapılması zorunlu hale getirilmiştir. Ulusal zincir işletmelerin 01.07.2026'ya, aynı ilde 3 ve üzeri şubesi olan işletmelerin 31.12.2026'ya kadar uyum sağlaması gerekmektedir. Diğer toplu tüketim yerleri için içerik bildirimi 31.12.2026'ya, enerji bildirimi ise 31.12.2027'ye kadar zorunlu hale getirilmiştir.
Takvimi tek tabloya indirirsek:
- Ulusal zincirler: içerik ve kalori, 1 Temmuz 2026.
- Aynı ilde 3 ve üzeri şube: içerik ve kalori, 31 Aralık 2026.
- Diğer restoran, kafe, lokanta: içerik 31 Aralık 2026; kalori 31 Aralık 2027.
- Alerjen, alkol, domuz bilgisi: herkes için zaten zorunlu (2019'dan beri).
Karekodla sunum: geçerli, ama bir şartla
Kılavuz, bilginin karekodla sunulmasını açıkça kabul ediyor. Dijital menü tam olarak bunun için var: her ürünün altında alerjen simgeleri, içerik açıklaması ve porsiyon kalorisi durur, güncellemek baskı istemez.
Şart şu: karekod kullanamayan misafire bilginin nasıl sağlanacağı ayrıca belirtilmeli. Pratikte bu, masadaki standın ya da girişteki listenin üzerinde "alerjen ve içerik bilgisini personelimizden isteyebilirsiniz" gibi bir cümle demek. Masada zaten bir fiziksel stand duruyorsa bu cümlenin yeri hazır; masada fiyat listesi yükümlülüğüyle birlikte ayrı bir yazıda anlattık.
Panelde ne var, ne yok
Her ürün için alerjen listesi (on dört gruptan seçilir), beslenme etiketleri, açıklama alanı ve porsiyon kalorisi girilir; misafir menüsünde alerjenler simgeyle, kalori ürün detayında görünür. Yapay zekâ ürün adından öneri üretir ama emin olmadığı alanı söyler; beyan yayınlanmadan önce kontrol sizden geçer, çünkü sorumluluk işletmenindir.
Yapmadığımız şey: kalori hesaplamak. Enerji değeri reçeteye bağlıdır; hesaplama için gıda mühendisi ya da laboratuvar gerekir, panelde girdiğiniz değeri olduğu gibi gösteririz.
Kaynaklar
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği, RG 26.01.2017 / 29960 mükerrer — mevzuat.gov.tr
- Tarım ve Orman Bakanlığı, kılavuz güncellemesi duyurusu — tarimorman.gov.tr
- Ankara Ticaret Odası bilgi notu, 15.04.2026 — atonet.org.tr (PDF)
- İstanbul Sanayi Odası yönetmelik duyurusu — iso.org.tr
Sık sorulanlar
Alerjen bilgisi menüde zorunlu mu?
Evet. Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği, toplu tüketim yerlerinde gıdanın adıyla birlikte alerjen bilgisinin, alkol ve domuz kaynaklı bileşen bilgisinin menü, yazı tahtası ve benzeri araçlarla tüketiciye sunulmasını ister. Uyum süresi 31 Aralık 2019'da doldu.
Kalori bilgisi ne zaman zorunlu?
Bakanlığın 13 Mart 2026 tarihli kılavuz güncellemesine göre ulusal zincirler 1 Temmuz 2026, aynı ilde üç ve üzeri şubesi olanlar 31 Aralık 2026'ya kadar; diğer işletmeler içerik bilgisi için 31 Aralık 2026, enerji (kalori) bilgisi için 31 Aralık 2027'ye kadar uyum sağlar.
Bilgiyi karekodla vermek yeterli mi?
Kılavuz menü, pano, broşür, dijital ekran veya karekodu geçerli sunum yolu sayıyor. Karekod kullanıldığında, karekod kullanamayan misafire bilginin nasıl sağlanacağının ayrıca belirtilmesi isteniyor. Yani karekodun yanında bir cümle daha gerekiyor.
Kalori değerini nasıl hesaplayacağım?
Porsiyon başına enerji değeri; reçeteden hesaplanabilir ya da gıda mühendisinden alınabilir. Panelimizdeki yapay zekâ önerisi bir başlangıç noktasıdır, beyanın doğruluğu işletmenin sorumluluğundadır.
Uymazsam ne olur?
Denetim Tarım ve Orman Bakanlığı il müdürlüklerince yapılır; yaptırımlar 5996 sayılı Kanun'a göre belirlenir. Bu yazı hukuki danışmanlık değildir; kendi durumunuz için mevzuatı ve bir uzmanı esas alın.
Alerjen ve kaloriyi menüye bugün koyun
Her ürüne alerjen, beslenme etiketi ve kalori alanı; misafir menüsünde simge ve filtre olarak. Yapay zekâ öneriyi doldurur, siz kontrol edip yayınlarsınız.
Nasıl çalıştığını görün